Festiwal Kultury Kresowej w Mrągowie

“Kresy” -  określenia  tego  po  raz pierwszy użył XIX wieczny poeta, podróżnik Wincenty Pol, a odnosiło  się  ono  do wschodnich  obrzeży  ówczesnej Rzeczpospolitej.  Określenie “Kresy”, spopularyzowane  przez  Henryka  Sienkiewicza znalazło trwałe miejsce w polskim słownictwie, szczególnie  w  okresie  międzywojennym. Po zakończeniu  II  wojny światowej ,  w wyniku fali przesiedleń polskich rodzin i pojałtańskiej zmianie politycznej  mapy  Europy ,  pojęcie  “Kresy” odnosi się w zasadzie do Polaków pozostałych poza  wschodnimi  granicami Polski jak również osób, organizacji  i stowarzyszeń  wywodzących  się  z  tych kręgów rozrzuconych po różnych regionach naszego kraju. Również na terenie Warmii i Mazur znalazło swoje nowe miejsce wielu “kresowiaków”. 

W Mrągowie z  inicjatywy Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, zrodziła się myśl organizacji  spotkań  twórców  kultury  kresowej. Ponieważ zainteresowanie tą ideą okazało się wielostronne ,  przy  dużym  poparciu  samorządu  miejskiego, mediów , wielu życzliwych osób i instytucji, przy ścisłym współdziałaniu ze środowiskami Polaków  zwłaszcza  na terenie Litwy, Białorusi i Ukrainy,  pomysł  przybrał  formę   Festiwalu  Kultury  Kresowej   i  tak  się  zaczęło. 

W  realizacji Festiwalu,  szczególnie  duże zaangażowanie  wykazali: Pani Otolia Siemieniec - Burmistrz Miasta Mrągowa, Panowie Ryszard Soroko - Prezes Stowarzyszenia Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej w Mrągowie, Ryszard Bitowt  - znany numizmatyk i kolekcjoner, Marek Hass - Dyrektor Teatru Stefana Jaracza w Olsztynie i wielu innych. Mrągowo wcześniej znane było z organizacji Festiwalu Muzyki Country ”Piknik Country”. Stąd wzięto pewne doświadczenia.

Celem organizacji Festiwalu Kultury Kresowej Miało być min:

Do udziału w Festiwalu zaproszono solistów i kapele, zespoły taneczne, chóry, itp. Wraz z prezentacją form scenicznych zorganizowano plenery artystyczne, pokazy, kiermasze, wystawy i degustacje. Uczestnicy Festiwalu wyłaniani byli drogą eliminacji środowiskowych prowadzonych przez Związki Polaków. Pobyt uczestników Festiwalu w Polsce, jak również przejazd od granicy RP do Mrągowa i z powrotem do granicy pokrywa organizator. Znalazły się również środki na skromne honoraria oraz nagrody.

I Festiwal Kultury Kresowej “Mrągowo - ‘95” odbył się w dniach 9-13.08.1995 roku. Wzięło nim udział 9 zespołów z Litwy, Białorusi i Ukrainy, między innymi: Zespół Pieśni i Tańca “Wileńszczyzna”, Chór “Echo”,  Zespół Wokalno-Instrumentalny “Lechici” oraz kapela “Wesoły Lwów”. W myśl założenia Festiwalu występom estradowym towarzyszyło szereg imprez w różnych miejscach miasta tj. wystaw, kiermaszy, pokazów, spotkań, itp. Ze strony polskiej w festiwalu uczestniczyli między innymi: Barbara Wachowicz, Czesław Niemen, Zespół Pieśni i Tańca “Warmia”. Koncerty w amfiteatrze prowadzili: Dorota Szpetkowska wraz z Dominikiem Kuźniewiczem - popularnym z wileńskiego radia “Wincukiem” oraz Agata Młynarska i mrągowianin Wojciech Malajkat. Organizacja tak dużej imprezy nie byłaby możliwa bez wsparcia “wielkich i zamożnych”. Nie wymieniamy wszystkich sponsorów ani indywidualnych osób wspierających sprawę, nie można jednak pominąć zaangażowania II programu Telewizji Polskiej i osobistej ogromnej życzliwości Dyrektora Macieja Domańskiego i Niny Terentiew - Dyrektora artystycznego Festiwalu, Ministerstwa Kultury i Sztuki, MEN, czy Wojewody Olsztyńskiego. Przed, w trakcie i po Festiwalu w wielu gazetach ukazały się ciepłe, mobilizujące organizatorów informacje i artykuły. Za to wszystko organizatorzy czują ogromną, długo pozostającą w pamięci wdzięczność. Po Festiwalu rozpoczęto przygotowania do kolejnego.

II Festiwal Kultury Kresowej “Mrągowo - ‘96” organizowano znając już przyjaciół, możliwości oraz trudności. Do Komitetu Honorowego organizacji II Festiwalu Kultury Kresowej zostali zaproszeni Beata Tyszkiewicz, Barbara Wachowicz, Andrzej Stelmachowski, Stanisław Mitraszewski, Jerzy Janicki. Dyrektorem artystycznym ponownie była Pani Nina Terentiew. II Festiwal Kultury Kresowej uznany został za stałą imprezę miasta, zyskując dodatkowo miano międzynarodowej. Odbył się w Mrągowie w dniach 15-18.08.1996 rok. Z uwagi na duże zainteresowanie powołano Biuro Organizacyjne Festiwalu, opracowano ankiety- zgłoszenia zespołów. Swój udział zapowiedziało łącznie dwanaście zespołów  z Litwy, Ukrainy i Białorusi, nie licząc solistów i indywidualnych twórców kultury kresowej. Łącznie w II Festiwalu Kultury Kresowej wzięło udział 417 wykonawców. Przed Festiwalem po raz pierwszy odbył się plener plastyków wileńskich, zakończony wystawą w Ratuszu. Podobnie jak na I Festiwalu Kultury Kresowej w koncertach uczestniczyli artyści z Polski między innymi: kwartet “Jogi” i zespół “Krywań”. Do tradycji Festiwalu wprowadzono korowód wykonawców, zaproszonych gości i przedstawicieli społeczności mrągowskiej ulicami miasta.

III Festiwal Kultury Kresowej “Mrągowo ‘97” miał przełomowy charakter głównie z tego powodu, że jako impreza międzynarodowa cieszył się dużym zainteresowaniem najważniejszych mediów.   II Program TVP objął patronat telewizyjny, a Dyrektor Pani Nina Terentiew tradycyjnie zdanie kierownika artystycznego Festiwalu. Festiwal Kultury Kresowej został ujęty jako stała impreza kulturalna II Programu TVP. Patronat radiowy nad Festiwalem roztoczył I Program Polskiego Radia transmitując na żywo najciekawsze fragmenty imprezy, tak  bezpośrednio z amfiteatru jak i wszystkich tych miejsc, gdzie działy się ciekawe rzeczy. Patronat prasowy nad Festiwalem objęła Gazeta Olsztyńska z niekwestionowanym znawcą tematu, wielkim przyjacielem Kresowiaków i Festiwalu  redaktorem Władysławem Katarzyńskim.
Poprzez Radio Olsztyn i redaktora Andrzeja Klewiado, informacja o Festiwalu Kultury Kresowej dotarła na fale radia BBC. Relację z Festiwalu przekazywał również dobrze znany i szanowany przez festiwalowych gości Pan Tadeusz Haładyj z  redakcji Magazynu Kresowego Radia Białystok. Relację z przebiegu Festiwalu przekazywali swoim czytelnikom Pan Tadeusz Szyłłejko z Gazety Warmii i Mazur, Kazimierz Miler z Tygodnika Pilskiego oraz Pani Krystyna Adamowicz z Kuriera Wileńskiego , Helena Ostrowska i Krystyna Marczyk z Magazynu Wileńskiego, Jadwiga Podmoska z tygodnika “Przyjaźń” z Wilna i wielu innych. Zwiększyła się liczba krajów prezentujących kulturalną działalność Polaków. Po raz pierwszy z Łotwy przyjechał Zespół Tańca Ludowego “Kukułeczka” przy szkole polskiej w Gałdapilis. Najdłuższą drogę pokonały zespoły z Czech: “Suszanie” - reprezentowały folklor Śląska Cieszyńskiego, Czech i  Słowacji, a Góralski Zespół “Olza” zaprezentował kulturę Czeskiego Cieszyna.
  Łącznie w III Festiwalu Kultury Kresowej, który trwał od 14-17.08.1997 roku uczestniczyło około 450 wykonawców, w tym artystów scenicznych, instrumentalistów, solistów, malarzy, grafików, rzeźbiarzy, twórców ludowego rękodzieła artystycznego, poetów, literatów, etc.
Oprócz występów w amfiteatrze wykonawcy prezentowali swoje umiejętności  na scenie Miejskiego Ośrodka Kultury, gdzie wystąpili między innymi artyści Teatru Polskiego we Lwowie w wieczornicy poświęconej pamięci Mariana Hemara. W sali kameralnej odbywały się spotkania ludzi pióra. Na scenie znajdującej się na Placu Piłsudskiego nieustannie prezentowały się zespoły nie występujące w tym czasie w amfiteatrze. Cały plac zamieniono na miejsce prezentacji twórczości hafciarek, palmiarek, rzeźbiarzy, tworząc tym niepowtarzalną, folklorystyczną, kresową atmosferę. W różnych miejscach miasta swoje sztalugi rozłożyli artyści plastycy z Koła Plastyków Polski  Elips w Wilnie oraz pozostali reprezentujący Białoruś i Ukrainę. Część prac plenerowych artyści przekazali na aukcję poświęconą na pomoc powodzianom. Grupie artystów malarzy przewodził znany w Mrągowie od I Festiwalu Kultury Kresowej  Mistrz Władysław Ławrynowicz z Wilna.

IV FKK gościł w Mrągowie w dniach 14-16 sierpnia 1998 r. Tradycyjnie już wieczorne koncerty w amfiteatrze zamykały całodniowe występy zespołów na terenie miasta. Miłośnicy kultury kresowej obejrzeć mogli wystawę rękodzieła artystycznego i użytkowego, barwny korowód ulicami miasta, wziąć udział w wieczorze mickiewiczowskim oraz obchodach Święta Wojska Polskiego. W programie Festiwalu znalazła się także ekumeniczna msza święta.
Na scenie amfiteatru wystąpiło około 500 wykonawców reprezentujących 19 zespołów z Litwy, Łotwy, Ukrainy, Białorusi, Czech. Gwiazdami koncertów byli Zbigniew Kurtycz i Barbara Dunin z Kapelą Staśka Wielanka oraz Eleni z zespołem. Prowadzenie koncertów tradycyjnie przypadło już Dominikowi Kuźniewiczowi “Wincukowi” i Agacie Młynarskiej. Dzięki udziałowi Telewizji Polskiej S.A. Program II, Polskiego Radia Program I, Gazety Olsztyńskiej relacje festiwalowe docierały do słuchaczy i widzów na całym prawie świecie.

Festiwal - po raz pierwszy -  spotkał się z dużym zainteresowaniem Senatu RP. Udział w koncercie galowym wzięła marszałek Senatu Pani Alicja Grześkowiak oraz liczne grono senatorów i posłów. Miłym akcentem było również ufundowanie przez Senat nagród dla wszystkich zespołów występujących na mrągowskiej scenie.

V Jubileuszowy Festiwal Kultury Kresowej odbył się w Mrągowie w dniach 13-15 sierpnia 1999 r. Było to kolejne spotkanie ze sztuką i kulturą kresową, w którym uwzięło udział ok. 500 wykonawców reprezentujących 28 zespołów estradowych, 8 artystów plastyków, 6 literatów i 10 twórców ludowego rękodzieła artystycznego.
Dzięki udziałowi Telewizji Polskiej S.A. Program II, Towarzystwu Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej oraz głównym sponsorom: Senatowi RP, Ministerstwu Kultury i Sztuki miłośnicy kultury Kresów z całego świata mogli podziwiać prezentacje uczestników Festiwalu z Białorusi, Czech, Łotwy, Ukrainy, Litwy oraz Polski. Podsumowaniem całodziennych kiermaszy, wystawy fotograficznej i rękodzieła, występów zespołów na terenie miasta były wieczorne koncerty w amfiteatrze prowadzone tradycyjnie już przez Agatę Młynarską, Wincuka i ciotkę Franiukową. Patronat medialny nad Festiwalem roztoczyły Program I Polskiego Radia, Radio Olsztyn oraz Gazeta Olsztyńska. Dzięki nim informacje o Festiwalu docierały do szerokiego grona sympatyków na całym świecie.

Podkreśleniem małego Jubileuszu jakim stał się V Festiwal Kultury Kresowej była edycja kilku tysięcy płyt kompaktowych z piosenkami z festiwali z lat ubiegłych. Organizatorzy ufundowali również wszystkim występującym uczestnikom Festiwalu upominki w postaci maskotek Kresowiaczków.  

VI Festiwal Kultury Kresowej odbył się w Mrągowie w dniach 11-13 sierpnia 2000 r. Wzięło w nim udział 26 zespołów estradowych, ok. 500 wykonawców, 8 artystów plastyków, 7 literatów, 9 twórców rękodzieła artystycznego, 8 przedstawicieli prasy związków polskich. Patronat medialny sprawował Program 2 TVP S.A., Polskie Radio Program I, Radio Olsztyn, Radio WA-MA, Gazeta Olsztyńska. Koncerty w amfiteatrze prowadzili: Agata Młynarska, Dominik Kuźniewicz “Wincuk”, Anna Adamowicz “ciotka Franukowa”. Reżyseria: Czesław Kujawski 
i Agata Młynarska. Gwiazdami wieczorów festiwalowych byli: Luba Nazarenko i Krzysztof Cwynar, Kapela “Fidelis”, Zespół Pieśni i Tańca “Wilia”.

VII Festiwal Kultury Kresowej odbył się w dniach 11-12 sierpnia 2001r. Było to kolejne spotkanie ze  sztuką i kulturą kresową, w którym wzięło udział prawie trzystu wykonawców reprezentujących 19 zespołów z Litwy, Białorusi, Ukrainy i Polski.

W festiwalu uczestniczyły  zespoły estradowe, artyści plastycy, twórcy rękodzieła artystycznego, poeci, dziennikarze oraz prezesi i przedstawiciele związków Polaków
 z w/w krajów.

Program festiwalu był bardzo bogaty. Przewidywał warsztaty artystyczne, spotkanie plastyków, wystawy rękodzieła artystycznego, popołudnie literackie a także pierwszą edycję wydawnictwa pt. “Tańcz Kresowiaku Tańcz”(przepiękny, kolorowy album podsumowujący dotychczasowe festiwale). Dodatkowymi atrakcjami festiwalu były, wystawa fotograficzna i korowód uczestników festiwalu ulicami miasta. Na czas festiwalu główny plac miasta zamienił się w miejsce prezentacji twórczości hafciarek, palmiarek, rzeźbiarzy - całe miasto rozbrzmiewało kresową muzyką. Amatorzy sztuk pięknych mogli obejrzeć interesujące wystawy plastyków, fotografików oraz oryginalne prezentacje palm wileńskich. Miłośnicy kresów zbierali się także przed mrągowskimi restauracjami i barami, gdzie  odbywały się występy zespołów.  Mogli tam skosztować takich specjałów, jak kibiny, czinaki, kindżuki , cepeliny i inne smakołyki. Podsumowaniem całodziennych kiermaszy, wystaw i występów były koncerty w amfiteatrze, które trwały do późnych godzin wieczornych. Koncerty w Amfiteatrze oglądało kilkanaście tysięcy widzów, którzy przyjechali do Mrągowa z terenu całej Polski.

VIII Festiwal Kultury Kresowej odbył się w dniach 10-11 sierpnia 2002 r.Wzięło w nim udział 20 zespołów estradowych z 7 krajów (Białoruś, Ukraina, Litwa, Łotwa, Rosja, Szwecja, Polska), blisko 350 wykonawców, 3 artystów plastyków, 9 twórców rękodzieła artystycznego, 6 przedstawicieli prasy związków polskich. Festiwal rozpoczął się od ogniska integracyjnego. Następnego dnia w mrągowskim amfiteatrze rozpoczęły się próby, a wieczorem zespoły wystąpiły w koncercie galowym. Przez dwa dni można było także oglądać śpiewających i tańczących wykonawców na pl. Piłsudskiego. Występom towarzyszyły kiermasze kresowe: malarstwo, rzeźba, rękodzieło, wystawy plakatu, fotografii i wydawnictw kresowych. Atrakcją drugiego dnia festiwalu był pokaz dawnych sukien ozdobionych słomą “Słomiana Fiejeryja”.

IX Festiwal Kultury Kresowej odbył się w dniach 8-10 sierpnia 2003 r. Wzięło w nim udział 19 zespołów estradowych z Białorusi, Ukrainy, Litwy, Czech i Polski. Festiwalowi tradycyjnie towarzyszyły kiermasze, degustacje potraw, występy zespołów kresowych, spotkania z poetami. Koncert galowy odbył się w mrągowskim amfiteatrze w sobotę. W niedzielę uczestnicy festiwalu wzięli udział ekumenicznej mszy św. w kościele św. Wojciecha. W południe przemaszerowali w barwnym korowodzie ulicami miasta. Festiwal zakończyła kresowa biesiada. 

X Jubileuszowy Festiwal Kultury Kresowej odbył się w dniach 30 lipca-1 sierpnia 2004r. Przez trzy dni miasto opanowały kolorowe jarmarki, kresowiacy w ludowych strojach oraz skoczna i wesoła muzyka. Goście przywieźli ze sobą także dobry humor, sentyment i niesamowicie przyjazną atmosferę. Na placu Piłusudskiego można było dobrze zjeść, a było to całkiem ważne, albowiem trzeba było uzupełnić siły po tańcowaniu w rytm muzyki granej przez zespoły kresowe. Natomiast na rozstawionych kiermaszach można było kupić chlebek wileński, obwarzanki, pierniczki, suszone serki, rzeźby i wiele innych pamiątek z Wilna.

Zdjęcia z FKK 2004r.
Zdjęcia z FKK 2005r.
Zdjęcia z FKK 2006r.